Oefeningen bij de ziekte van Sever: met een persoonlijk plan.

Wie zoekt naar oefeningen bij de ziekte van Sever, vindt vooral rekoefeningen voor de kuit en de achillespees. Ziekenhuisinformatie noemt rustige kuitmobiliteit en, wanneer de pijn is afgenomen, geleidelijke krachtopbouw. Dat geldt ook als je zoekt op morbus Sever oefeningen: het is dezelfde aandoening onder een andere naam. Op deze pagina lees je waarom die oefeningen vaak worden besproken, welke voorbeelden je regelmatig tegenkomt, hoe vaak ze meestal worden gedaan en hoe je ze veilig in een sportweek past. Het is geen oefenschema: de uitvoering laat je afstemmen met een (kinder)fysiotherapeut.

Waarom kuit en achillespees zo vaak genoemd worden

De achillespees zit vast aan de achterkant van het hielbeen, precies in de buurt van de groeizone die bij Sever gevoelig is. Tijdens een groeispurt kunnen botten tijdelijk sneller groeien dan spieren en pezen zich aanpassen. Een kuit die stijf aanvoelt, kan dan meer trek geven op die plek. Daarom richten veel adviezen zich op twee dingen: de kuit en achillespees soepel houden, en later de spieren rond voet en enkel weer geleidelijk sterker maken. Oefeningen zijn daarbij één onderdeel naast het aanpassen van de belasting, goede sportschoenen en voldoende herstel. Lees in de uitleg over de ziekte van Sever meer over hoe de klacht ontstaat.

Eerst laten beoordelen, dan oefenen

Begin niet op eigen houtje met oefeningen zolang niet duidelijk is waar de hielpijn vandaan komt. Hielpijn bij kinderen kan ook andere oorzaken hebben, en dan zijn andere oefeningen of juist rust nodig. Een huisarts kan de klacht beoordelen en zo nodig doorverwijzen. Een kinderfysiotherapeut kijkt daarna naar het lopen, de beweeglijkheid van kuit en enkel, de sport en hoeveel je kind aankan. Op basis daarvan bepaalt hij of zij welke oefeningen zinvol zijn, hoe je ze uitvoert en hoe je ze opbouwt.

Wat wij van oefeningen vinden

Oefeningen kunnen helpen, dat willen we niet ontkennen. Toch zijn wij bij ZOL er niet heel enthousiast over. Het is veel gevraagd van een kind om dagelijks rustig te blijven rekken, en effectief levert het vaak minder op dan je hoopt. Een kuit die soepel blijft, haalt de schok niet weg die je kind bij elke stap en sprong op de hiel krijgt.

Zie oefeningen daarom als een mogelijke aanvulling en niet als dé oplossing. Wat vooral telt, is de belasting verlagen en de hiel tijdens het sporten beschermen.

Oefeningen die vaak worden genoemd

Hieronder staan voorbeelden die je in patiëntinformatie over Sever vaak tegenkomt. Ze zijn bedoeld om te herkennen wat een fysiotherapeut met je kind kan bespreken, niet om zelf een programma samen te stellen.

Kuitstretch tegen de muur met gestrekte knie

Je kind staat met de handen tegen de muur, één voet naar voren en de andere voet naar achteren. Het achterste been is gestrekt en de hiel blijft op de grond. Door rustig naar voren te leunen voelt je kind een trekkend gevoel in de kuit. Dit rekt vooral het bovenste deel van de kuitspier.

Kuitstretch tegen de muur met gebogen knie

Dezelfde houding, maar nu buigt je kind de knie van het achterste been licht, terwijl de hiel op de grond blijft. Het rekgevoel zit dan lager in de kuit, dichter bij de achillespees. Fysiotherapeuten laten deze twee varianten vaak samen doen.

Handdoekstretch zittend

Je kind zit op de grond met gestrekte benen en legt een handdoek of band rond de voorvoet. Door rustig aan de uiteinden te trekken komen de tenen richting het lichaam. Deze variant is handig voor jongere kinderen of als staan tegen de muur nog niet prettig is.

Balans op één been

Op één been staan, bijvoorbeeld tijdens het tandenpoetsen, vraagt werk van de kleine spieren rond voet en enkel zonder dat de hiel veel klappen krijgt. Een fysiotherapeut kan dit later moeilijker maken, bijvoorbeeld met de ogen dicht of op een zachtere ondergrond.

Hielheffen, pas later en alleen pijnvrij

Op de tenen omhoog komen en rustig weer zakken versterkt de kuitspieren. Omdat dit de achillespees en de hiel wel belast, wordt het meestal pas toegevoegd als de pijn duidelijk minder is. Doet het pijn aan de hiel, dan is het daarvoor nog te vroeg.

Hoe vaak en wanneer oefenen?

Een vast aantal dat voor elk kind klopt bestaat niet, maar de patiëntinformatie die we gebruiken noemt rekoefeningen meestal als een kleine, regelmatige gewoonte. Denk aan een paar keer per dag of dagelijks, waarbij elke rek een halve minuut rustig wordt vastgehouden. Hoe lang en hoe vaak precies is iets voor de fysiotherapeut.

• Na de training: de spieren zijn warm en rekken gaat dan vaak prettiger.
• Voor het slapen of na het douchen: een vast moment maakt het makkelijker vol te houden.
• Voor de training: liever een rustige warming-up dan diep rekken op koude spieren.

Oefeningen die je beter laat bij hielpijn

Zolang de hiel pijn doet, zijn sommige oefeningen geen goed idee. Dit zijn voorbeelden die fysiotherapeuten vaak even uitstellen:

• springen, touwtjespringen en sprints op een harde ondergrond;
• veren of schokkend rekken van de kuit;
• hielheffen of op de tenen springen terwijl de hiel nog pijn doet;
• blootsvoets oefenen op een harde vloer.

De vuistregel: pijn mag niet toenemen

Bij rekken mag je kind een rustig trekkend gevoel in de kuit voelen. Pijn in de hiel hoort er niet bij. Laat je kind rustig rekken zonder te veren, gewoon doorademen en niet verder duwen als het gevoel scherper wordt. Stop met een oefening en bespreek het met de fysiotherapeut als:

• de hielpijn tijdens of na het oefenen toeneemt;
• je kind de volgende ochtend meer pijn heeft of meer mankt;
• de pijn scherp of stekend aanvoelt in plaats van trekkend;
• je kind de oefening alleen kan doen door de houding aan te passen of te compenseren.

Vraag ook of de fysiotherapeut de oefeningen voordoet en je kind een keer laat oefenen terwijl hij of zij meekijkt. Een filmpje op je telefoon kan thuis helpen om de juiste uitvoering te onthouden.

Oefeningen in een sportweek

Veel sportende kinderen hebben al een volle week met trainingen, wedstrijden en school. Oefeningen werken het best als ze klein en vanzelfsprekend worden. Een paar ideeën om met de fysiotherapeut te bespreken:

• Koppel de rekoefeningen aan een vast moment, bijvoorbeeld na het douchen of voor het slapengaan.
• Laat je kind na een training rustig rekken in plaats van meteen op de bank te gaan zitten.
• Kies op een zware wedstrijddag eerder voor rustig rekken dan voor kracht- of springoefeningen.
• Bouw nieuwe oefeningen pas op wanneer de huidige oefeningen al een tijd pijnvrij gaan.
• Vertel de trainer wat je kind doet, zodat warming-up en trainingsbelasting daarop kunnen aansluiten.

Hoe vaak en hoe lang je kind een oefening doet, verschilt per situatie. Noemt een fysiotherapeut bijvoorbeeld een aantal herhalingen of seconden, houd je daaraan en laat het aanpassen als het niet goed gaat. Meer over het afstemmen van trainingen lees je bij sporten met de ziekte van Sever. Naast oefeningen kiezen sommige ouders voor dempende inlegzolen, zoals de ZOL 3/4 inlegzool. Die kunnen bij sommige kinderen comfort geven, maar vervangen geen oefeningen of persoonlijk advies.

Extra demping tijdens het sporten

Oefeningen werken aan kuit en achillespees, maar je kind staat intussen nog steeds elke dag op die hiel. Daarom kiezen veel ouders er daarnaast voor om de schok bij het sporten op te vangen. Dat doen wij met de ZOL’tjes: ZOL 3/4 inlegzolen met een zachte demping en een hielkuip, gemaakt voor kinderen met hielpijn zoals bij de ziekte van Sever. Ze vervangen de oefeningen niet, maar kunnen er wel een prettige aanvulling op zijn. Bekijk de ZOL’tjes.

Wanneer vraag je eerder hulp?

Oefeningen zijn bedoeld voor een klacht die al is beoordeeld en die rustig verloopt. Neem eerder contact op met de huisarts bij:

• pijn in rust of pijn die ’s nachts aanhoudt;
• koorts of een kind dat zich ziek voelt;
• zwelling, roodheid of een warme hiel;
• pijn na een val of ander ongeval;
• niet op de voet kunnen staan;
• pijn die steeds erger wordt, ondanks minder belasting en rustig oefenen.

Veelgestelde vragen

Welke oefeningen zijn goed bij de ziekte van Sever?

Meestal worden rustige rekoefeningen voor de kuit en achillespees genoemd, aangevuld met balansoefeningen. Als de pijn is afgenomen komt er geleidelijk krachtopbouw bij, zoals hielheffen. Welke oefeningen bij jouw kind passen, bepaalt een (kinder)fysiotherapeut.

Zijn er andere oefeningen bij morbus Sever dan bij de ziekte van Sever?

Nee. Morbus Sever en de ziekte van Sever zijn twee namen voor dezelfde aandoening, dus de oefeningen zijn ook dezelfde.

Hoe vaak moet mijn kind de oefeningen doen?

Dat verschilt per kind. Vaak worden rustige rekoefeningen een of meer keren per dag gedaan, elke keer ongeveer een halve minuut vastgehouden. Laat het aantal bepalen door de fysiotherapeut en pas het aan als de pijn toeneemt.

Gaat de ziekte van Sever weg door oefeningen?

Oefeningen genezen de groeizone niet. Ze kunnen helpen om kuit en achillespees soepel te houden en om de belasting beter aan te kunnen. Samen met aangepast sporten en geduld kunnen de klachten afnemen.

Mag mijn kind oefenen als de hiel nog pijn doet?

Rustige rekoefeningen worden vaak al vroeg genoemd, zolang de hielpijn er niet door toeneemt. Kracht- en springoefeningen komen meestal later. Laat de fysiotherapeut bepalen wat op dit moment past.

Heeft mijn kind een fysiotherapeut nodig of kan ik het zelf uitleggen?

Een fysiotherapeut kan zien of een kind een oefening goed uitvoert en of de oefening past bij de klacht. Dat is lastig te beoordelen vanaf een plaatje of filmpje. Vraag daarom altijd persoonlijke uitleg, ook als de oefeningen eenvoudig lijken.